تیزهوشان آزمونهمه مقالاتحل مسائل سن در هوش ششم؛ گذشته و آینده را روی یک خط بنویس
برای حل مسائل سن در هوش ششم، زمان گفته‌شده را مشخص کن، سن همه افراد را به یک اندازه به گذشته یا آینده ببر و رابطه را همان‌جا بنویس. اختلاف سن دو نفر همیشه ثابت می‌ماند، اما نسبت سن آن‌ها ممکن است تغییر کند؛ یک جدول «گذشته، حال، آینده» جلوی بیشتر خطاها را می‌گیرد.
زبان سؤال سن را به سه نوع داده تبدیل کن
در متن، عددها معمولاً یکی از این سه نقش را دارند: سن فعلی، فاصله زمانی یا رابطه دو سن. در جمله «چهار سال پیش سن سارا دو برابر مینا بود»، عدد چهار فاصله زمانی و «دو برابر» رابطه‌ای مربوط به گذشته است. زیر واژه‌های «پیش»، «بعد»، «بزرگ‌تر» و «برابر» علامت بگذار و تا زمان هر رابطه روشن نشده، محاسبه را شروع نکن.
حل مسائل سن در هوش ششم با جدول زمان
دو سطر با نام افراد و سه ستون «گذشته»، «حال» و «آینده» بکش. اگر قرار است چهار سال به گذشته بروی، از سن هر دو نفر چهار واحد کم کن؛ اگر سه سال به آینده می‌روی، به سن هر دو سه واحد بیفزا. سپس شرط دو برابر، نصف یا مجموع را فقط در ستون مربوط به همان زمان اجرا کن. لازم نیست همه خانه‌ها را پر کنی؛ ستون حال و ستون زمان خواسته‌شده کافی‌اند.
اختلاف سن تغییر نمی‌کند
هر سال به سن همه افراد یک سال اضافه می‌شود، پس فاصله سنی ثابت می‌ماند. اگر نازنین ۱۳ ساله و خواهرش ۱۷ ساله باشد، اختلاف اکنون ۴ سال است؛ پنج سال بعد سن‌ها ۱۸ و ۲۲ می‌شوند و اختلاف هنوز ۴ است. این قانون برای گذشته هم برقرار است، به شرط آنکه سن‌های به‌دست‌آمده منفی یا ناسازگار با متن نباشند.
نسبت سن را ثابت فرض نکن
برخلاف اختلاف، نسبت سن با گذشت زمان عوض می‌شود. سن‌های ۶ و ۱۲ نسبت یک‌به‌دو دارند؛ شش سال بعد ۱۲ و ۱۸ می‌شوند و نسبت دیگر یک‌به‌دو نیست. بنابراین اگر سؤال می‌گوید «سه سال پیش دو برابر بود»، رابطه دو برابر را به سن‌های سه سال پیش وصل کن، نه به سن‌های امروز.
مثال پاسخ‌دار: سن فعلی دو نفر را پیدا کن
سارا ۶ سال از مینا بزرگ‌تر است و چهار سال پیش سن سارا دو برابر سن مینا بود. سن فعلی مینا را یک مقدار ناشناخته در نظر بگیر؛ سن سارا همان مقدار به‌اضافه ۶ است. چهار سال پیش، سن مینا چهار واحد کمتر و سن سارا نیز چهار واحد کمتر بوده است. با امتحان منظم می‌بینیم مینا اکنون ۱۰ و سارا ۱۶ ساله‌اند؛ چهار سال پیش ۶ و ۱۲ ساله بوده‌اند و شرط دو برابر درست است.
همان مثال را بدون حدس پراکنده حل کن
چون اختلاف همیشه ۶ است، در ستون «چهار سال پیش» به دنبال دو عددی بگرد که هم اختلافشان ۶ باشد و هم عدد بزرگ‌تر دو برابر عدد کوچک‌تر. جفت ۶ و ۱۲ هر دو شرط را دارد. حال برای رسیدن به امروز، به هر دو عدد ۴ اضافه کن و به ۱۰ و ۱۶ برس. این روش نشان می‌دهد یک جدول کوچک می‌تواند جای حدس‌های نامنظم را بگیرد.
در عبارت‌های «چند سال دیگر» یک فاصله مشترک بساز
فرض کن علی ۷ ساله و رضا ۱۴ ساله است و می‌پرسند چند سال دیگر مجموع سن آن‌ها ۲۷ می‌شود. اکنون مجموع ۲۱ است. با گذشت هر سال، سن هر دو نفر یک واحد و مجموعشان دو واحد زیاد می‌شود. برای رسیدن از ۲۱ به ۲۷ به ۶ واحد افزایش مجموع نیاز داریم؛ پس ۳ سال می‌گذرد. کنترل: سن‌ها ۱۰ و ۱۷ و مجموعشان ۲۷ است.
دو تمرین کوتاه با پاسخ
تمرین اول: الهام ۵ سال از نیلوفر بزرگ‌تر است. اگر نیلوفر اکنون ۹ ساله باشد، سه سال پیش سن آن‌ها چند بوده است؟ پاسخ: ۶ و ۱۱ سال؛ اختلاف همچنان ۵ است. تمرین دوم: سن دو خواهر اکنون ۸ و ۱۲ سال است. چند سال دیگر مجموع سن آن‌ها ۳۰ می‌شود؟ مجموع فعلی ۲۰ است و هر سال دو واحد زیاد می‌شود؛ پس ۵ سال دیگر سن‌ها ۱۳ و ۱۷ و مجموع ۳۰ خواهد بود.
سه دام رایج در سؤال‌های سن
دام اول، کم‌کردن سال فقط از سن یک نفر است؛ زمان برای همه افراد حاضر در رابطه به یک اندازه می‌گذرد. دام دوم، ثابت‌گرفتن نسبت به‌جای اختلاف است. دام سوم، شمردن سال مبدأ به‌عنوان یک سال کامل است؛ «سه سال بعد» یعنی سه واحد به سن فعلی اضافه شود. در پایان، سن‌ها را در جمله اصلی جای‌گذاری کن تا هم زمان و هم رابطه کنترل شوند.
راهبردهای مکمل برای متن و محاسبه
اگر متن چند قید دارد، ابتدا با روش خواندن سؤال‌های چندشرطی زمان هر شرط را جدا کن. برای تبدیل داستان سن به خط زمان از رسم شکل برای حل مسئله کمک بگیر. اگر مقدار ناشناخته با محاسبه مستقیم پیدا نشد، حدس و آزمایش منظم را با ستون‌های «حدس سن، سن فرد دوم و کنترل شرط» اجرا کن.
چک‌لیست نهایی و جمع‌بندی
پیش از انتخاب پاسخ بپرس: ۱) رابطه مربوط به گذشته، حال یا آینده است؟ ۲) فاصله زمانی را برای همه افراد یکسان اعمال کرده‌ام؟ ۳) اختلاف را ثابت و نسبت را متغیر در نظر گرفته‌ام؟ ۴) پاسخ را در جمله اصلی آزموده‌ام؟ جمع‌بندی: زمان را ستون‌بندی کن، اختلاف ثابت را نگه دار، نسبت را در زمان درست بنویس و پاسخ نهایی را با همه شرط‌ها کنترل کن. نوع و قالب سؤال‌های هر دوره ممکن است تغییر کند؛ اطلاعات رسمی آزمون را فقط از اطلاعیه همان سال بگیرید.